Chỗ Mới Tới

VÕ HOÀNG

Chỗ mới, chắc chắn là chỗ này rồi!

Cao Sơn ngẫm nghĩ như vậy. Anh loáng thoáng nghe tiếng nhiều người nói với nhau, toàn giọng miền Bắc.

Trời bắt đầu lạnh. Cái ý tưởng biết rằng sắp sửa tối làm Cao Sơn cảm thấy mất hứng. Hai tiếng đồng hồ trên xe, rồi gần hai tiếng đồng hồ đi bộ với biết bao nhiêu nhận xét đành phải chờ đến sáng mai mới rõ đúng hay sai thì quả là một hình phạt. Mấy người đàng trước dừng lại. Cao Sơn cũng phải dừng lại. Anh nín thở cố nghe ngóng.

“Tớ nghĩ hơn nửa tiếng nữa mới tới. Các đồng chí đi nhanh ghê. Vào trong này chút đi, nhé!”

“…”

“Đợi chốc, anh Tư tắm, có lẽ gần xong.”

“Đồng chí giữ giấy này, tên của bọn nó. Cả thảy là tám thằng. Phần việc của tớ coi như xong nhé.”

“Vâng, chốc nữa thì xong, đến lượt bọn tớ. Phải chi bọn này đến sơm sớm một tí, mấy hôm trước có chuyến, bọn tớ khỏe rồi…”

Ngưng một chút, Cao Sơn nghe tiếng một thằng hỏi nhỏ:

“Đồng chí có biết thế khi nào thì bọn chúng này đi?”

“Không biết chắc được đâu, ít ra cũng nửa tháng nữa. Thì chốc hỏi anh Tư thử xem.”

Nửa tháng, ít nhất là nửa tháng ở đây! Quan niệm về thời gian đối với Cao Sơn lúc này không còn giản dị như anh từng nghĩ tới trước đây. Bắt đầu từ ngày thứ ba ở Bê Tư, anh biết rõ thế nào là sự liên hệ hết sức nguy hiểm của thời gian và không gian, nhất là sự liên hệ ảnh hưởng trực tiếp vào đời sống của một thằng người như anh ba tháng nay, đời sống một thằng tù.

Cả bọn được lịnh ngồi xuống tại chỗ. Cao Sơn lấy làm ngạc nhiên vì hình như cả tám người cùng ngồi xuống một lượt, bằng chứng là đằng trước anh, đằng sau anh không có một cái giật nhẹ của sợi dây nối liền cả bọn. Ai cũng muốn ngồi xuống ngay sau khi có lịnh, cái “muốn” kéo dài cả tiếng đồng hồ lội bộ đường rừng, cái “muốn” mãnh liệt dồn nén có sức căng phồng tỷ lệ nghịch với sức lực tàn lụn một cách nhanh chóng không thể tưởng tượng được, sức lực của một củ khoai ngắn hơn gang tay mỗi ngày. Cả bọn ngồi xuống một lượt thật.

Không biết rồi tình hình ở đây ra làm sao đây!

Thời gian thì đã biết đại khái ít nhất là nửa tháng, còn tình hình trong hoàn cảnh này với không gian là một. Sự liên hệ nguy hiểm, theo Cao Sơn nghĩ, chắc phải đợi tới ngày mai mới đánh giá rõ mức độ của nó. Ở Bê Tư, sau những lần lấy cung trở về phòng để vui mừng được biết mình còn sống, Cao Sơn dễ dàng nhận ra sự liên hệ ít nhất cũng còn kéo dài ảnh hưởng tới cuộc sống của mình.

Cao Sơn biết mình hơn ai hết. Anh không lấy làm thắc mắc khi một bạn tù nhìn trừng vào mảng sườn tím bầm rướm máu trên người anh rồi lắc đầu nhè nhẹ; anh cũng không lấy làm ngạc nhiên khi buổi sáng mờ nghe tiếng la thấy thanh trong góc phòng, một người tù mới vào chưa đầy tuần lễ chết cứng tự bao giờ. Mỗi lần như vậy, anh khám phá ra đang có một con người thật lạ thế chỗ trong anh, và ở con người thật lạ đó, tâm hồn nó sẽ nâng đỡ thể xác nó cho tới bất cứ giờ phút nào cần thiết.

Người được gọi là “anh Tư” chắc đã tới, có tiếng hai ba người cùng nói một lúc. Cao Sơn biết còn phải chờ thêm một lúc nữa, anh cảm thấy khó chịu. Không khéo đến khi được tháo tấm băng đen, anh không còn có thể nhìn thấy mọi vật chung quanh xa hơn hai thước. Trời tối rồi mà!

Để coi, xe chạy ngoằn ngoèo một lúc thì đi ngang qua cầu. Tiếng lạch bạch của bánh xe nghiền xuống những tấm ván cầu làm sao mà nghe trật được? Rồi mười lăm phút trên đường đá nhỏ, qua hai vũng nước lầy lội chắc chắn phải đoạn đường có ngả rẽ vào Ấp Nùng. Tụi nó chạy thẳng thì không phải ra phía phi trường là gì? Tới khúc có cát, những đồi cát nhỏ chạy dọc theo Núi Trọc, Cao Sơn ngửi thấy mùi thơm hăng hắc của tràm, rồi hơn nửa tiếng đồng hồ quanh co, buốt lạnh không có chút nắng, tụi nó băng qua cánh rừng rậm bằng con đường cặp sát chân núi Chóp Chài chớ gì nữa? Nhưng từ đó về phía Bắc Đảo có tới những ba con đường rẽ cách nhau không xa lắm, tất cả đều rẽ về hướng tay phải mới chết chứ! Đầu óc Cao Sơn được phép nghỉ xả hơi ít ra cũng tới khi xuống xe.

Cảm giác đầu tiên lúc đó không phải tức giận vì tiếng quát mắng của thằng cán bộ, cũng không hốt hoảng vì bị kéo ghịt ngược bởi cái nhảy của người tù đằng sau, Cao Sơn chỉ bực mình vì thật tình anh không thể đoán ra được chỗ nào ở vào khoảng nào của hải đảo mấy chục cây số bề ngang này. Tắt máy xe mà chưa nghe được tiếng sóng biển thì có bực mình cũng phải. Nó không đưa qua Bãi Bổn để chở chuyến ghe giải về tỉnh sao cà?

Có ba cách đưa tù từ đảo về tỉnh. Thứ nhất, tụi nó chở thẳng một mạch xuống cầu đoạn ở cửa biển vào ban đêm rồi xuống ghe đi tuốt; thứ hai, biển động ghe không ra cửa được thì đưa xe xuống Cây Dừa rồi cũng dùng ghe đi vào ban đêm. Cao Sơn biết mơ hồ con đường này đối với tụi cán bộ, tụi nó không cho là an toàn lắm vì thỉnh thoảng có chuyện xảy ra. Còn mùa này thì biển động, không thể dùng ghe tại cửa biển, tụi nó phải đưa về trại Bãi Bổn chứ. Nhưng Bãi Bổn sao không nghe tiếng sóng biển?

Có một điều làm Cao Sơn ngẩm nghĩ hoài, người tù đằng trước anh hai lần bị đánh dọc đường, một lần bằng bằng báng súng thụi vào bụng chắc. Cao Sơn nghe anh ta “hự” thật rõ, một lần thì chắc chắn ăn bạt tai, chỉ vì anh ta luôn tìm cách nói chuyện trong khi được dặn dò kỹ nhiều lần, “bọn bây không được mở miệng nói bất cứ gì” trong suốt chặng đường.

Vậy mà lúc đi bộ, có lẽ anh ta biết chắc chắn tụi cán bộ chỉ đi được ở hai đầu của hàng tù, vì con đường mòn nhỏ lắm, bước lạc chân một chút là dẫm phải gai mắc cỡ và những lá tranh bén như dao cắt xớt ống chân ngay, Cao Sơn nghe anh ta lầm bầm:

“Bến Tranh! Chắc mình đi Rạch Vẹm!”

Cao Sơn cố đi chậm một bước cho dây thẳng kéo giựt anh ta lại, xong chồm nhanh tới hỏi nhỏ:

“Sao anh biết?”

“Tui ở đây cả đời…”

Anh ta ở đây cả đời. Cao Sơn không thể không tin tưởng sự nhận xét của anh ta, nhưng biết được làm thế nào để anh ta có cái nhận xét này thì chịu. Bến Tranh, mình cũng nghĩ như vậy mà!

Rồi những cái giật chúi người làm cắt đứt từng chập dòng suy nghĩ của Cao Sơn. Cả anh cũng vậy, một lần anh ngã khụy gối đau điếng nửa bên người làm anh tự nhủ phải để hết ý vào những cái bước chân cho đến khi tới nơi hãy nghĩ tiếp. Không nghĩ tiếp nhưng vẫn thắc mắc. Bây giờ rảnh rỗi lại ngẩm nghĩ.

Ngồi tại chỗ, đến ai phải đi thì đi.

Mỗi người đều phải qua đúng thủ tục, nghĩa là được tròng vào hai ống chân hai cái còng sắt, hai cái còng sắt được nối liền bằng những mắt xích lớn lắm. Cao Sơn tự hỏi, “ở đâu mà tụi nó có được thứ này kìa?” nhưng chưa cố tìm câu trả lời vội.

Yên chỗ, thì được tháo băng che mắt. Mặc dầu biết rằng trời đã tối, nhưng Cao Sơn cũng phải nhắm kín mắt lại, “cho đúng nguyên tắc.”

Trời đất! Vách nhà tù vừng bằng vỏ cây, vỏ cây kiềng kiềng nứt nẻ. Đứng lên là có thể nhìn thấy nhiều thứ bên ngoài, nhưng bây giờ thì Cao Sơn biết rằng có đứng lên cũng không trông thấy gì. Anh chớp mắt nhiều lần rồi nhìn thật nhanh chung quanh.

Không có nền, hay đúng hơn, nền đất. Tụi này nhốt tù mắc cười thật, nhưng không sao, chỗ này chỉ nhốt tạm mà! Cao Sơn lầm bầm, chưa kịp đưa hai tay dụi mắt đã nghe vách phía bên trái, tiếng dội của một dòng nước bắn xè vào vách vừng, người bạn tù bên kia đang làm cái chuyện mà Cao Sơn muốn làm suốt chặng đường đi bộ mà chưa có dịp.

Đái ỉa tại chỗ khác, Cao Sơn nghĩ vậy.

Ở một góc “phòng” có một tấm vỏ cây nhỏ, đó là “cái giường” chớ gì? Cao Sơn quyết định bỏ hết thảy mọi việc, nằm yên một lát cái đã, khỏe, sẽ nghĩ mà biết tình hình ở đây ra làm sao ngay, đâu có gấp gáp gì. Anh nâng những mắt xích lên và nhoài người về phía tấm vỏ cây, nằm ngửa nhìn lên nóc.

Đột nhiên Cao Sơn muốn nhảy dựng lên. Nhà tù không có nóc và vách chỉ cao hơn đầu người một chút. Mẹ nó, điệu này mà mưa thì chỉ có chết, đâu phải giỡn chơi! Anh ngồi dậy ngay.

Đêm nay trời không mưa, nhưng giữa mùa mưa mà không mưa thì ban đêm muỗi hoành hành không can được. Ở đây lại là rừng, muỗi rừng thì phải biết. Cái ý tưởng đầu tiên kể từ khi Cao Sơn ngồi dậy là nghĩ tới thể chất và sức lực đang còn trong người, anh quên ngay mình đang đói, cái đói thường ngày, mãnh liệt nhất là mỗi buổi chiều kéo dài cho tới khi ngủ lịm đi được.

Nếu khẩu phần ăn giống như ở Bê Tư thì mình ở đây nửa tháng là bỏ xác. Cao Sơn tính thật nhanh nhưng biết mình không trật được. Sự “liên hệ nguy hiểm” ở đây không kéo dài thêm được với khẩu phần ăn không có khả năng tạo thành máu trong khi mỗi đêm, cố ngồi mà quơ tới sáng cũng thua bầy muỗi đói.

Chớ gì nữa? Chất bột của củ khoai vào trong người đã trở thành mủ rồi liên tiếp rỉ ra ở những vết bể trên mặt, sau lưng, dưới ống chân, ở những mụn ghẻ lở loét hai bên nách, hai bên mông đít còn đâu nữa.

Như vầy thì không khá được!

Cao Sơn thấy mình tệ hơn thằng thợ mộc Ivan Denisovich ở Tây Bá Lợi Á nữa. Nó còn dám nghĩ, dám phân phối sắp đặt cuộc sống tới cỡ mười năm mà ở đây, mình chỉ nghĩ tới nửa tháng đã thấy không ổn rồi. Để coi, hãy tưởng tượng cho ra cuộc sống ở đây như thế nào rồi mới chắc được! Khuyết điểm của Cao Sơn là thiếu óc tưởng tượng nhưng anh cố nghĩ, mình đang ở trong cùng một hoàn cảnh chắc tưởng tượng ra được, có khó gì?

Vấn đề thứ nhất là phải phấn đấu, nghĩa là cũng biết phân chia công việc, phân chia nguồn sống có được của một ngày để được sống ngày kế tiếp cho đến ngày thứ ba ngàn sáu trăm năm mươi ba của “kiếp tù” như thằng thợ mộc của Solzhenitsyn, nghĩa là cũng biết “tận hưởng hết vị ngọt của từng thớ thịt tan vữa trong nước bọt trước khi nuốt từ từ xuống” nếu được ăn một miếng thịt. Nhưng phấn đấu để làm gì kia? Phấn đấu như thằng thợ mộc Ivan Denisovich là để được sống cho tới khi hết hạn tù, phấn đấu như những người tù của Trần Văn Thái ở trại Đầm Đùn thì cao hơn một bậc, cái phấn đấu không phải để sống mà là để chết chậm hơn. Còn ở đây? Cái phấn đấu ở đây có một thời hạn nhất định, thời hạn quá ngắn, thời hạn được biết rõ ràng ngay những giây phút đầu tiên đối diện, chưa kể tới những “biến chuyển” có thể có xẩy ra bất cứ lúc nào trong một phần nhỏ của thời hạn ấy.

Cao Sơn ngồi co quắp thân người lại, cố kéo hai vạt áo đã mở banh nút che bớt phần đùi và gối. Mấy “phòng” bên cạnh có tiếng xì xào, nhỏ như muỗi kêu. Anh lần về một phía vách, dùng ngón tay trỏ búng nhẹ mấy cái, tiếng nói bên kia thì thào:

“Ai bên đó?”

“Cao Sơn, Quảng Ngãi. Còn anh?”

“Tường! Tôi biết thế nào cũng có anh.”

“Tụi mình khốn nạn rồi. Ở đây ghê quá! Mầy có chịu nổi tới nửa tháng không, Tường?”

“Ai biết được. Mẹ, qua Khám Lớn chắc đỡ hơn. Mấy người kia anh biết được ai không?”

“Tao cũng như mầy thôi, nhưng hình như có cả thằng Hà, tao nghe có đứa hít tọt tọt suốt chặng đường, nó đó.”

Bên kia, Tường ngưng một lúc thì chép miệng:

“Thôi rán ngủ, nói chuyện tụi nó đánh chết oan mạng!”

Ngủ làm sao được ? Cao Sơn mò qua phía bên kia, cũng lại gõ gõ và lần này anh hỏi trước:

“Ai ở bên đó?”

“Điền, Năm Điền! Cao Sơn hả?”

Thì ra là thằng cha dân Bến Tranh. Cao Sơn hỏi tới:

“Sao anh Năm biết đây là Rạch Vẹm?”

“Sao không! Tụi nó qua núi Chóp Chài thì tới đồng Tràm, mày không nghe cò kêu từng lúc đó sao. Rồi hồi tụi mình đi bộ, khỏi con suối nhỏ là qua đám tranh, con đường này lúc trước tao đi hàng ngày. Nó bịt con mắt, tao còn hai bàn chân chớ, tin tao đi. Mà nè, đừng có lộn xộn gì nghe, chung quanh đây tụi biên phòng đóng cả trung đoàn. Thằng Hà ở phía bên phải của tao, nó biểu nó chảy máu mũi phải nằm ngửa. Trời lạnh quá, mầy. Đêm nay không mưa đâu.”

Cha này nói nhiều thiệt. Cao Sơn tin Năm Điền ngay, mười mấy năm làm du kích huyện mà. Cha này dính líu tới chuyện chận xe hậu cần bắn chết thằng thủ trưởng người Bắc rồi giải thoát sáu người tù trên đường đi Cây Dừa tháng trước. Hồi này tụi địa phương và tụi chính qui đụng nhau mạnh quá, Cao Sơn biết vụ này hồi còn ở Bê Tư lận mà!

“Tụi mình toàn thứ dữ không hà nghe Cao Sơn. Không chừng ở miệt mài. Nhưng phải chi nó đưa thẳng qua Khám Lớn, mẹ nó, ở đây khó chịu thấy mẹ. Tao mới… làm ít cục, cũng lấy đất lấp lên như người ta, thằng Hà dưới gió cằn nhằn quá trời. Tao đói quá, Cao Sơn.”

Ai cũng đói chớ riêng gì Năm Điền. Ở tù Cộng Sản thì đói là đòn đầu tiên, mà cũng là đòn chí tử. Một miếng ăn, không còn ý nghĩa của một món ăn nữa, nó mang ý nghĩa của cả một đời sống. Người tù, nếu muốn được luôn luôn nghĩ rằng mình có thể sống sót được ít nhất hắn phải nghĩ rằng mình có khả năng ăn được tất cả, ăn được tất cả…

Tường, Năm Điền, Hà và mấy người khác nữa, dường như ai cũng nhìn thấy cái chết trước mắt, nhưng Cao Sơn biết rõ một điều, mọi người, ai cũng quá coi trọng sự chết nên cố tình lờ đi, không khi nào nhắc tới. Họ chia sẻ với nhau những cái khó chịu đang gặp phải. Cao Sơn hỏi Năm Điền:

“Mà sao tụi nó bịt mắt mình chi vậy, anh Năm?”

“Mẹ, sao mầy không hỏi tụi nó? Tao thì nghĩ rằng đây là trại mới, tụi nó không muốn cho lộ vậy thôi. Mầy thấy không, vách vừng còn mới tinh. Mấy cái “phòng” này nhiều lắm là hai ba người ở trước mình thôi, không nhiều đâu. Bộ mầy không nghe nhiều vụ lộn xộn tháng rồi hay sao, tụi du kích địa phương Khu Tượng, Suối Mây tự nhiên rút vô rừng. Hồi ở Bê Tư mầy không thấy có thằng cha Hai Khoa bị bắt đó sao.”

Cha Hai Khoa là dân tập kết về. Cao Sơn có nghe nói, cha này mới đầu thì hay cãi cọ với đám cán bộ huyện, miền Nam miền Bắc cũng cãi tuốt, rồi bẵng đi một thời gian không hiểu sao chả bị vô Bê Tư. Với bản tính e dè thường nhặt, Cao Sơn ít khi lân la hỏi chuyện. Không biết trong chuyến đi này có Hai Khoa hay không.

Cao Sơn trở về “giường” cũng chỉ ngồi với tư thế cũ, đầu gục vào gối suy nghĩ miên man. Anh nghĩ tới Thân, Quang và tụi bạn còn ở ngoài. Tụi nó giờ này ra làm sao rồi? Những lời khai của mình chắc chắn là không làm phiền tới tụi nó, nhưng biết đâu. Rồi Cao Sơn nghĩ tới Năm Điền, tới Hai Khoa, những người ở trong tù, những người ở ngoài tù. Anh mơ hồ có cái cảm tưởng bất cứ ai sống trên đất nước này cũng có tội, và người ta bị kết án bởi chính đời sống đó.

Ờ, người ta phạm tội tất nhiên như người ta sống trên đời. Cao Sơn cố nhắm chắc hai mắt lại nhất định không nghĩ gì thêm nữa. Anh biết mình chết rồi, một người chết nghe được tiếng vỡ nát của đời sống mình.

Bây giờ chắc đã là nửa đêm!


Măng Đầu Mùa, Võ Hoàng & Tưởng Năng Tiến, Hương Quê phát hành 1982.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: